Inzichtelijke modellen omtrent de zombillion verklaren complexe financiële risicos

De term ‘zombillion’ duikt steeds vaker op in financiële kringen, met name in discussies over de stabiliteit van bepaalde activa en de risico's die verbonden zijn aan complexe investeringsstrategieën. Het verwijst in essentie naar een scenario waarin een aanzienlijk aantal bedrijven, of delen daarvan, in een staat van 'levende dood' verkeren – opererend met aanzienlijke schuldenlasten en beperkte mogelijkheden tot groei, maar toch in staat om te blijven functioneren, vaak dankzij aanhoudende liquiditeitsinjecties of gunstige economische omstandigheden. Dit fenomeen, hoewel recentelijk in de schijnwerpers gezet, is niet nieuw en heeft wortels in eerdere financiële crises.

De potentiele impact van een ‘zombillion’ aan bedrijven is aanzienlijk. Het kan leiden tot een verkeerde allocatie van kapitaal, waarbij middelen worden vastgehouden in inefficiënte ondernemingen in plaats van te worden geïnvesteerd in innovatieve en groeiende bedrijven. Bovendien vermindert het de efficiëntie van de markt en kan het een rem zetten op de economische groei als geheel. Het begrijpen van de modellen die ten grondslag liggen aan deze situatie is cruciaal voor beleggers, beleidsmakers en bedrijven zelf.

De Rol van Lage Rente en Schuldniveaus

Een belangrijke factor die bijdraagt aan het ontstaan van ‘zombiebedrijven’ zijn aanhoudend lage rentevoeten. In een omgeving van lage rente is het voor bedrijven gemakkelijker om schulden aan te gaan en te herfinancieren, waardoor ze zelfs met een magere winstgevendheid kunnen blijven opereren. Dit creëert een perverse stimulans waarbij bedrijven die onder normale omstandigheden failliet zouden gaan, kunstmatig in leven worden gehouden. De lage rentevoeten maken het ook aantrekkelijker voor investeerders om in deze bedrijven te investeren, simpelweg omdat de alternatieve rendementen laag zijn. Dit kan leiden tot een vicieuze cirkel waarin meer en meer kapitaal wordt toegewezen aan bedrijven met beperkte vooruitzichten.

De Impact van Corona op het Aantal Zombiebedrijven

De COVID-19 pandemie heeft deze trend verder versterkt. Overheden over de hele wereld hebben massale steunmaatregelen geïntroduceerd, zoals leningen, subsidies en belastinguitstel, om bedrijven te helpen de crisis te doorstaan. Hoewel deze maatregelen noodzakelijk waren om banen te redden en een economische ineenstorting te voorkomen, hebben ze ook een aanzienlijk aantal zwakke bedrijven in leven gehouden die anders failliet zouden zijn gegaan. De vraag is nu of deze bedrijven, zodra de steunmaatregelen worden afgebouwd, in staat zullen zijn om zelfstandig te overleven of dat ze uiteindelijk toch zullen bezwijken.

De tabel illustreert een duidelijke stijging van het aantal ‘zombiebedrijven’ in de afgelopen jaren, wat de zorgen over de langetermijneffecten op de economie verder bevestigt. Het is belangrijk om te benadrukken dat deze cijfers schattingen zijn, maar ze geven wel een indicatie van de omvang van het probleem.

De Gevolgen voor Innovatie en Productiviteit

Een groot aantal ‘zombiebedrijven’ belemmert de innovatie en productiviteitsgroei. Omdat deze bedrijven al worstelen met hoge schulden en beperkte middelen, hebben ze weinig ruimte voor investeringen in onderzoek en ontwikkeling of nieuwe technologieën. Dit resulteert in een lagere totale factorproductiviteit (TFP), een maatstaf voor de efficiëntie waarmee inputs zoals kapitaal en arbeid worden omgezet in output. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden in inefficiënte bedrijven, is er minder kapitaal beschikbaar voor meer dynamische en innovatieve bedrijven die de potentie hebben om de economie vooruit te helpen. Dit kan leiden tot een langdurige periode van stagnerende groei.

De Rol van Sectorconcentratie

In sommige sectoren is de concentratie van ‘zombiebedrijven’ bijzonder hoog. Sectoren met een hoge mate van kapitaalintensiteit, zoals de energie-, transport- en vastgoedsector, zijn vaak meer vatbaar voor dit probleem. Dit komt doordat deze bedrijven doorgaans hogere schulden hebben en minder flexibel zijn in het aanpassen aan veranderende marktomstandigheden. De aanwezigheid van een groot aantal ‘zombiebedrijven’ in deze sectoren kan de concurrentie verstikken en de prijzen opdrijven, wat nadelige gevolgen heeft voor consumenten en andere bedrijven.

• Verminderde investeringen in onderzoek en ontwikkeling
• Lagere productiviteitsgroei
• Verstoring van de marktconcurrentie
• Hogere prijzen voor consumenten
• Verhoogd risico op financiële instabiliteit

De punten hierboven schetsen de concrete negatieve gevolgen van het bestaan van een significant aantal ‘zombiebedrijven’ binnen de economie. Het is belangrijk dat besluitvormers deze risico’s in overweging nemen bij het vormgeven van het economisch beleid.

De Macro-economische Risico's van een 'Zombillion'

De aanwezigheid van een ‘zombillion’ aan bedrijven creëert macro-economische risico's die verder reiken dan alleen de gevolgen voor individuele bedrijven en sectoren. Een van de belangrijkste risico's is een mogelijk domino-effect. Als een groot aantal ‘zombiebedrijven’ tegelijkertijd in financiële moeilijkheden komt, kan dit leiden tot een plotselinge daling van de investeringen, de consumptie en het vertrouwen in de economie. Dit kan zich uitbreiden naar de financiële sector, waardoor banken en andere financiële instellingen worden geconfronteerd met aanzienlijke verliezen. Een dergelijke scenario kan een recessie of zelfs een financiële crisis veroorzaken.

De Rol van Banken en Kredietverlening

Banken spelen een cruciale rol in het in leven houden van ‘zombiebedrijven’. Door leningen te verstrekken en herfinancieringen aan te bieden, stellen ze deze bedrijven in staat om hun schulden te blijven betalen en te blijven opereren. Dit kan leiden tot een situatie waarin banken vastzitten met slechte leningen, waardoor hun kapitaalpositie wordt aangetast en hun vermogen om krediet te verstrekken aan gezonde bedrijven wordt beperkt. Het is dan ook belangrijk dat toezichthouders de kredietverleningspraktijken van banken nauwlettend in de gaten houden en ervoor zorgen dat ze voldoende kapitaal aanhouden om potentiële verliezen te kunnen opvangen.

1. Strengere kredietbeoordelingsprocedures implementeren.
2. Regelmatige stresstests uitvoeren om de veerkracht van banken te beoordelen.
3. Meer transparantie eisen over de blootstelling aan ‘zombiebedrijven’.
4. Stimuleren van de afbouw van slechte leningen.
5. Voldoende kapitaalbuffer eisen om potentiële verliezen op te vangen.

Het implementeren van deze maatregelen kan helpen om de risico's te verminderen die verbonden zijn aan de financiering van ‘zombiebedrijven’ en de stabiliteit van het financiële systeem te waarborgen. Het vereist wel een proactieve en gecoördineerde aanpak van toezichthouders en banken.

De Geografische Spreiding van Zombiebedrijven

Het probleem van ‘zombiebedrijven’ is niet beperkt tot één land of regio. Het is een wereldwijd fenomeen dat in verschillende mate in zowel ontwikkelde als opkomende economieën voorkomt. In Europa is de concentratie van ‘zombiebedrijven’ relatief hoog, met name in landen als Italië en Griekenland, waar de economieën al jarenlang worstelen met lage groei en hoge schulden. Ook in de Verenigde Staten en Japan zijn er tekenen van een toename van het aantal ‘zombiebedrijven’, vooral in sectoren die hard zijn getroffen door de pandemie. De geografische spreiding van het probleem toont aan dat het niet alleen een gevolg is van lokale factoren, maar ook van globale trends, zoals de lage rentevoeten en de toename van de schuldenlast.

Naar een meer Duurzame Economische Structuur

Om de negatieve gevolgen van een ‘zombillion’ aan bedrijven te beperken, is een verschuiving naar een meer duurzame economische structuur noodzakelijk. Dit omvat het stimuleren van innovatie en ondernemerschap, het verbeteren van de productiviteit en het bevorderen van een gezonde financiële sector. Een belangrijke stap is het afbouwen van de steunmaatregelen die zijn ingevoerd om bedrijven te helpen de pandemie te doorstaan. Hoewel het belangrijk is om te voorkomen dat gezonde bedrijven failliet gaan, is het ook noodzakelijk om ruimte te maken voor nieuwe en dynamische bedrijven die de potentie hebben om banen te creëren en de economie te stimuleren. Dit kan betekenen dat sommige bedrijven gedwongen worden om te reorganiseren, te innoveren of zelfs te verdwijnen.

De erkenning van het probleem van 'zombiebedrijven' is de eerste stap naar een effectieve aanpak. Het vereist een complexe en gelaagde strategie die rekening houdt met de macro-economische risico's, de rol van banken en de noodzaak van structurele hervormingen. Uiteindelijk is het doel een veerkrachtige en duurzame economie die in staat is om te groeien en welvaart te creëren voor alle burgers. Dit vraagt om moedige beslissingen en een lange termijn visie van beleidsmakers en bedrijven.